Συχνές Ερωτήσεις

Τι είναι η συστημική ψυχοθεραπεία;

Η συστημική ψυχοθεραπεία δεν βλέπει τον άνθρωπο ως μεμονωμένη ύπαρξη, αλλά μέσα στο δίκτυο των σχέσεων που τον περιβάλλουν — την οικογένεια, το ζευγάρι, το κοινωνικό πλαίσιο. Αντί να εστιάζει αποκλειστικά στο «σύμπτωμα» ή στο άτομο, εστιάζει στη δυναμική των σχέσεων και στα επαναλαμβανόμενα μοτίβα που δίνουν νόημα στην εμπειρία μας.

Στο κέντρο αυτής της προσέγγισης βρίσκεται η αναζήτηση του προτύπου που συνδέει: των νοημάτων, των συσχετίσεων και των αλληλεπιδράσεων που κρύβονται πίσω από ό,τι φαίνεται αρχικά αποσπασματικό.

Συχνά οι άνθρωποι έρχονται στη θεραπεία με ένα αίσθημα κατακερματισμού — «δεν μπορώ να καταλάβω γιατί συμβαίνει αυτό», «είμαι μπερδεμένος/η», «νιώθω μόνος/η». Η συστημική προσέγγιση επιχειρεί να φωτίσει τις συνδέσεις: ανάμεσα στο τώρα και στο παρελθόν, ανάμεσα στα λόγια και τις σιωπές, ανάμεσα στα μέλη μιας σχέσης ή μιας οικογένειας. Αυτή η αναζήτηση του «πώς όλα συνδέονται» — ακόμη και όταν φαίνονται αντιφατικά ή ασύνδετα — είναι η βάση για ουσιαστική κατανόηση και αλλαγή. Μέσα από αυτή τη ματιά, η θεραπεία γίνεται ένα πλαίσιο επανασύνδεσης με τον εαυτό και τους άλλους.

Πώς ξέρω αν χρειάζομαι ψυχοθεραπεία;

Δεν υπάρχει ένας μόνο λόγος για να ξεκινήσει κανείς ψυχοθεραπεία. Άλλοτε υπάρχει μια έντονη δυσκολία — ένα άγχος που επιμένει, μια διάχυτη θλίψη, μια απώλεια, μια σχέση που φέρνει πόνο. Άλλοτε η ανάγκη γεννιέται πιο αθόρυβα: από μια αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά, ότι οι ίδιες καταστάσεις επανέρχονται ξανά και ξανά, ότι πληγωνόμαστε με τον ίδιο τρόπο — ακόμη κι αν οι άνθρωποι ή οι συνθήκες γύρω μας αλλάζουν.

Μπορεί να μην μπορούμε να εξηγήσουμε ακριβώς τι μας συμβαίνει, να αισθανόμαστε αποσυνδεδεμένοι από τον εαυτό μας ή να δυσκολευόμαστε να σταθούμε μέσα στις σχέσεις μας. Ίσως να υπάρχει κάτι μέσα μας που ζητά να ακουστεί, να ξεκαθαρίσει, να πάρει μορφή. Η θεραπεία δεν υπόσχεται έτοιμες απαντήσεις. Δημιουργεί όμως έναν χώρο για ερωτήματα που δεν τολμήσαμε να διατυπώσουμε, για πλευρές μας που έμειναν στην άκρη, για τη βαθύτερη σύνδεση με αυτό που είμαστε και αυτό που χρειαζόμαστε. Αν μέσα σας έχει ήδη γεννηθεί αυτή η ερώτηση, ίσως είναι μια καλή στιγμή να την ακούσετε.

Πόσο διαρκεί η ψυχοθεραπεία;

Η διάρκεια της ψυχοθεραπείας δεν είναι προκαθορισμένη· εξαρτάται από το αίτημα, τις ανάγκες και τον ρυθμό του κάθε ανθρώπου ή συστήματος (π.χ. ζευγάρι ή οικογένεια).

Κάποιοι αναζητούν θεραπεία για μια συγκεκριμένη δυσκολία και νιώθουν ανακούφιση σε λίγες συναντήσεις. Άλλοι επιλέγουν να παραμείνουν περισσότερο χρόνο στη διαδικασία, αναζητώντας βαθύτερη κατανόηση, επεξεργασία και εσωτερική μετακίνηση.

Η ψυχοθεραπεία δεν είναι μια γραμμική διαδικασία. Είναι ένα ταξίδι — με σταθμούς, επιστροφές, ανακαλύψεις και σιωπές. Ο χρόνος που χρειάζεται διαφέρει για τον καθένα. Το σημαντικό είναι ότι αυτό το ταξίδι γίνεται μαζί, με συνοδοιπόρο έναν άνθρωπο που στέκεται δίπλα σας με σεβασμό, παρουσία και ανοιχτή ματιά. Η διάρκεια διαμορφώνεται από κοινού, πάντα με φροντίδα και ειλικρινή διάλογο.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε ψυχολόγο, ψυχίατρο, σύμβουλο και ψυχοθεραπευτή;

Ο ψυχολόγος είναι απόφοιτος Ψυχολογίας και έχει άδεια ασκήσεως επαγγέλματος. Μπορεί να παρέχει ψυχολογική υποστήριξη και, εφόσον έχει εκπαιδευτεί επιπλέον, να ασκεί ψυχοθεραπεία.

Ο ψυχίατρος είναι ιατρός με ειδικότητα στην ψυχιατρική. Μπορεί να συνταγογραφήσει φαρμακευτική αγωγή και να διαγνώσει ψυχιατρικές διαταραχές. Ορισμένοι ψυχίατροι έχουν επιπλέον εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία.

Ο σύμβουλος ψυχικής υγείας είναι συνήθως επαγγελματίας με σπουδές στις κοινωνικές ή ανθρωπιστικές επιστήμες και εξειδίκευση στη συμβουλευτική. Εστιάζει περισσότερο στην ενίσχυση και υποστήριξη του ατόμου σε πρακτικά ή συναισθηματικά ζητήματα.

Ο ψυχοθεραπευτής έχει ολοκληρώσει πολυετή εκπαίδευση σε μια αναγνωρισμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση (όπως η συστημική, η ψυχαναλυτική, η γνωσιακή-συμπεριφορική κ.ά.), με εποπτεία και προσωπική θεραπεία. Η ψυχοθεραπεία περιλαμβάνει βαθύτερη επεξεργασία και προσωπική αλλαγή, μέσα από μια σταθερή θεραπευτική σχέση.

Στην πράξη, συχνά υπάρχει επικάλυψη ρόλων. Το σημαντικό είναι να αισθάνεστε εμπιστοσύνη στον άνθρωπο που απευθύνεστε και να είναι κατάλληλα καταρτισμένος για την εργασία που προσφέρει.

Είναι όλα όσα λέω στη θεραπεία εμπιστευτικά;

Ναι. Η θεραπευτική σχέση βασίζεται στην εμπιστοσύνη και τον σεβασμό. Όσα μοιράζεστε παραμένουν απολύτως εμπιστευτικά, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας και τη σχετική νομοθεσία περί προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Εξαίρεση υπάρχει μόνο όταν τίθεται σοβαρός κίνδυνος για εσάς ή για κάποιον άλλον — και ακόμη και τότε, θα υπάρχει διαφάνεια και συζήτηση πριν από οποιαδήποτε ενέργεια.

Τι είναι και τι δεν είναι η θεραπευτική σχέση;

Η θεραπευτική σχέση αποτελεί έναν μοναδικό χώρο όπου η ασφάλεια, η εμπιστοσύνη και η άνευ όρων αποδοχή είναι θεμέλια. Σε αυτή τη σχέση, ο θεραπευτής είναι παρών για να σε ακούσει πραγματικά, να σε στηρίξει χωρίς κριτική, και να σου προσφέρει έναν χώρο όπου μπορείς απλά να υπάρχεις — με όλο το φάσμα των συναισθημάτων, των σκέψεων και των αναγκών σου.

Αυτό που την κάνει ξεχωριστή είναι πως λειτουργεί μέσα σε ένα σαφές και σταθερό πλαίσιο. Δεν είναι σχέση φιλική ή οικογενειακή, όπου τα όρια είναι συχνά ευέλικτα και οι ρόλοι διαπλέκονται. Η θεραπευτική σχέση έχει συγκεκριμένα όρια που δημιουργούν χώρο ασφάλειας και συνέπειας.

Ενώ οι φίλοι και η οικογένεια συμμετέχουν στη ζωή σου με αμοιβαία ανταλλαγή εμπειριών, συναισθημάτων και υποστήριξης σε καθημερινό επίπεδο, ο θεραπευτής βρίσκεται στο πλάι σου με έναν διαφορετικό τρόπο: με επαγγελματική παρουσία και απόσταση που επιτρέπει την εστίαση στο δικό σου εσωτερικό κόσμο, χωρίς εξωτερικές επιρροές ή προσωπικά συμφέροντα.

Αυτή η ισορροπία ανάμεσα στην οικειότητα και το επαγγελματικό πλαίσιο είναι που κάνει τη θεραπευτική σχέση τόσο πολύτιμη. Είναι μια σχέση που σε δέχεται ολοκληρωτικά, αλλά ταυτόχρονα σε προστατεύει και σε στηρίζει, επιτρέποντάς σου να εξερευνήσεις με ασφάλεια όσα σε απασχολούν.

Μέσα σε αυτό το χώρο, δεν χρειάζεται να υπερασπιστείς ή να δικαιολογήσεις τον εαυτό σου. Μπορείς να είσαι ο εαυτός σου, ακριβώς όπως είσαι, με όλες τις αντιφάσεις και τις δυσκολίες σου, και να βρεις την υποστήριξη που χρειάζεσαι για να προχωρήσεις.